ژالون و نگهدارنده ژالون چیست و چه کاربردی دارند
1- ژالون ها:
ژالن نقشه برداری یا prism pole ، یک ابزار کاربردی و حیاتی در نقشه برداری ست در واقع ژالون نقشه برداری میله ای بلند و باریک است که به عنوان یک شاخص بصری در نقشه برداری و زمین شناسی مورد استفاده قرار می گیرد. این ابزار ساده، اما حیاتی، نقش مهمی در تعیین نقاط، ارتفاعات، امتداد ها و خطوط مبنا در پروژه های مختلف نقشه برداری ایفا می کند.
ژالون ها به دو دسته کلی شامل ژالون های ساده که تحت عنوان ژالون های ساده دومتری دوتکه معروفند و ژالون های مدرج که از 2.15 سانتی متر شروع و تا 5.20 دارای سایزهای مختلفی میباشند که شرح کامل آنها در منوهای اصلی سایت قید شده است .
ژالون های ساده دومتری دوتکه :
ژالون های مدرج :
تاریخچه و تکامل ژالون نقشه برداری:
استفاده از ژالن به دوران باستان باز می گردد، جایی که از میله های چوبی ساده برای تعیین مسیر ها و مرز ها استفاده می شد. با پیشرفت فناوری، ژالون ها از مواد مقاوم تر و با طراحی های دقیق تر ساخته شدند. امروزه، ژالن ها از آلومینیوم، فولاد، فیبر کربن و مواد کامپوزیتی ساخته می شوند که استحکام، سبکی و دقت بالایی را ارائه می دهند.
اجزای تشکیل دهنده ژالن:
میله:
بخش اصلی ژالون نقشه برداری است که معمولاًبه صورت استوانه ای یا تلسکوپی طراحی می شود. طول میله ها متغیر است و بسته به کاربرد، از چند سانتی متر تا چند متر می رسد. میله های تلسکوپی امکان تنظیم طول را فراهم می کنند و برای حمل و نقل آسان تر مناسب هستند.
نوک:
بخش انتهایی ژالن است که به صورت مخروطی یا نوک تیز طراحی می شود تا به راحتی در زمین فرو رود. جنس نوک معمولاً از فولاد سخت یا تنگستن کاربید (تنگستن کارباید) است که مقاومت بالایی در برابر سایش دارد.
تراز و قفل و آداپتور منشور :
جنس های مختلف ژالون و کاربرد هر از جنس های ژالن نقشه برداری:
ژالن های آلومینیومی: سبک، مقاوم و مقرون به صرفه هستند و برای استفاده های عمومی در نقشه برداری، ساختمان سازی و کشاورزی مناسب هستند.
ژالون های فولادی: استحکام بالایی دارند و در زمین های سخت و ناهموار مانند معادن و پروژه های عمرانی سنگین مورد استفاده قرار می گیرند.
ژالن های فیبر کربن: بسیار سبک و مقاوم هستند و برای استفاده در پروژه های دقیق و حساس مانند نقشه برداری هوایی با کمک پهپاد ها، زمین شناسی و ژئودزی دقیق مناسب اند. این ژالن ها به دلیل وزن سبک در هنگام استفاده های طولانی مدت باعث خستگی کاربر نمی شوند.
ژالن های کامپوزیتی: ترکیبی از مواد مختلف مانند فیبر کربن و فایبرگلاس هستند که استحکام، سبکی و مقاومت بالایی در برابر عوامل محیطی را ارائه می دهند.
ژالون های منشوری: این نوع ژالن ها برای نگه داری منشور های نقشه برداری مورد استفاده قرار میگیرند. از این نوع ژالن نقشه برداری بیشتر در پروژه های نقشه برداری بردکوتاه و یا پروژه هایی که از دوربین های لیزر اسکنر و … استفاده می شود مورد استفاده هستند.
کاربرد های ژالون در نقشه برداری: ابزاری چند منظوره برای دقت و کارایی
ژالون نقشه برداری، با وجود سادگی ظاهری، کاربرد هایی متنوع و حیاتی در پروژه های نقشه برداری دارد. این ابزار، نقشی کلیدی در تعیین نقاط، ایجاد خطوط مبنا، نشانه گذاری موقعیت ها و حمل تجهیزات نقشه برداری ایفا می کند . در این بخش به معرفی برخی از مهم ترین و کاربردی ترین وظایف یک ژالن در نقشه برداری پرداخته ایم.
1. تعیین نقاط و امتدادها:
ژالون به عنوان یک شاخص بصری، برای تعیین موقعیت دقیق نقاط در سطح زمین استفاده می شود. با قرار دادن ژالن در نقاط مورد نظر، نقشه برداران می توانند امتداد ها و خطوط مستقیم را با دقت بالا تعیین کنند. در پروژه های عمرانی مانند راه سازی و ساختمان سازی، ژالون ها برای تعیین مسیر ها و مرز ها به کار می روند. دقت در نصب عمودی ژالن (تراز بودن ژالون در نقطه موردنظر)، با استفاده از تراز های دستی یا لیزری، از اهمیت بالایی برخوردار است.
2. ایجاد خطوط مبنا:
خطوط مبنا، خطوطی فرضی هستند که به عنوان مرجع برای اندازه گیری ها و محاسبات نقشه برداری استفاده می شوند. ژالن ها با قرارگیری در نقاط ابتدا و انتهای خط مبنا، به نقشه برداران کمک می کنند تا این خطوط را با دقت بالا ایجاد کنند. خطوط مبنا در پروژه های نقشه برداری بزرگ مانند سد سازی و تونل سازی از اهمیت ویژه ای برخوردارند. استفاده از ژالون های با طول مناسب و استحکام کافی، دقت در ایجاد خطوط مبنا را تضمین می کند.
3. نشانه گذاری نقاط:
ژالون ها برای نشانه گذاری نقاط مهم در پروژه های نقشه برداری مانند نقاط کنترل، نقاط ایستگاه و نقاط برداشت نیز به کار می روند. با قرار دادن ژالون در این نقاط، نقشه برداران می توانند موقعیت آن ها را به راحتی شناسایی و اندازه گیری کنند (چه با استفاده از دوربین های نقشه برداری و چه با کمک GPS های دقیق). نشانه گذاری دقیق نقاط، از بروز خطا در مراحل بعدی پروژه جلوگیری می کند. استفاده از ژالون های با پرچم های رنگی و بازتابنده، دید آن ها را در فواصل دور و شرایط نوری نامناسب افزایش می دهد.
4. حمل انواع منشور در عملیات های مختلف نقشه برداری:
در عملیات های نقشه برداری که با استفاده از توتال استیشن یا لیزر اسکنرها انجام می شوند، منشور ها برای بازتاب امواج لیزری و اندازه گیری فواصل و زوایا به کار می روند. در این نوع از پروژه ها، ژالون ها به عنوان پایه ای برای نصب منشورها عمل می کنند و به نقشه برداران کمک می کنند تا منشورها را در موقعیت دقیق قرار دهند. ژالن های منشوری، به طور خاص برای حمل منشورها طراحی شده اند و دقت و پایداری بالایی را ارائه می دهند. استفاده از ژالون های نقشه برداری با قفل های محکم، از جابجایی منشور در حین اندازه گیری جلوگیری می کند.
5. استفاده در برداشت یا پیاده سازی نقاط:
در عملیات برداشت نقاط، ژالن ها برای تعیین موقعیت نقاط موجود بر روی سطح زمین استفاده می شوند. در عملیات پیاده سازی نقاط نیز از ژالن ها برای تعیین موقعیت نقاط طراحی شده بر روی سطح زمین استفاده می شود. در هر دو حالت، ژالون ها به نقشه برداران کمک می کنند تا نقاط را با دقت و سرعت بالا تعیین کنند. در این بخش می توان خاطر نشان کرد که استفاده از ژالن های تلسکوپی، امکان تنظیم ارتفاع را فراهم می کند و برای کاربرد های مختلف مناسب است.
2-نگهدارنده ژالون :
